Geschiedenis van de Joodse Gemeente Amsterdam

De Hoogduitse Joodse gemeente is opgericht in 1635. In 1671 vond de inwijding plaats van de Grote Synagoge aan de Houtgracht (nu: Jonas Daniël Meijerplein).

De relatief zelfstandige positie van de ’Joodse Natie’ bleef gehandhaafd tot 1795. De bestuurders beheerden onder meer de armenzorg, de synagogen en de begraafplaatsen in Muiderberg (gesticht in 1642) en Zeeburg (1714). Ze vertegenwoordigden de gemeenschap bij de civiele overheid.

Met de Bataafse omwenteling begon een overgangsperiode, die tot 1814 duurde. Men vestigde een centraal bestuur: het Opperconsistorie in Nederland. Na 1810 werden de Consistories vanuit Frankrijk gedirigeerd. Vanaf 1814 werd door het ministerie van Erediensten toezicht uitgeoefend. Het religieuze leven werd van bovenaf geregisseerd. Het Nederlands verving het Jiddisch bij de diensten en bij het godsdienstonderwijs. Tot 1870 was de Nederlands-Israëlietische Hoofdsynagoge aan het ministerie van Hervormde Erediensten verantwoording schuldig voor het materieel en geestelijk beheer van de gemeente. Ze was belast met de uitvoering van het beleid van de Hoofdcommissie tot Algemene Zaken van het Israëlietisch Kerkgenootschap. Ook had ze de leiding over de ressortale vergadering van de Hoofdsynagoge en bijkerken in Noord-Holland. Na 1870 werd de scheiding van kerk en staat ingevoerd; de NIHS was nu alleen verantwoording schuldig aan het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap. Vanaf 1936 werd Amsterdam een apart ressort.

De Joodse Gemeente Amsterdam bestaat inmiddels 375 jaar. Vandaag de dag is het vooral een dynamische kehilla (gemeente), die haar leden in vrijwel alle behoeften van het Jodendom voorziet en een groot scala van activiteiten ontplooit.
Zo verzorgt de Joodse Gemeente Amsterdam onder meer diensten in vijf eigen synagogen, exploiteert het een mikwe (ritueel bad), verzorgt het Joods onderwijs, verricht het sociaal-, pastoraal- en cultureel werk, organiseert het activiteiten voor de jeugd en ouderen, verzorgt het rabbinaal toezicht op de kosjere bakkerij en slagerij, verzorgt het de sjechieta (kosjere slacht) voor geheel Nederland, en beheert het onder meer de begraafplaatsen te Diemen en Muiderberg.
Allen die volgens de Halacha (Joodse wet) Joods zijn en in Amsterdam of omgeving wonen, kunnen lid zijn, ongeacht hun persoonlijke Jodendombeleving. Het ledenbestand van deze Eenheidsgemeente, gebaseerd op Tora en Traditie, wordt gevormd door een breed spectrum van zeer orthodoxe tot zeer liberale Joden.

Comments are closed.