Van onze Rabbijnen, deze week Rabbijn Vorst

MONOPOLY  IN  JOODS PERSPECTIEF

De maand Kisleev is begonnen. Nog enkele weken en wij vieren Chanoeka. En mij, in ludieke stemming verkerend, wordt gevraagd een artikel voor de nieuwsbrief te schrijven. Zie hier het – begrijpelijk ludieke – resultaat:

Er bestaat een gewoonte dat ’s avonds na het aansteken van de Chanoeka-menora Vader, Moeder en de kinderen samen gezelschapsspelletjes spelen. Er worden voor deze gewoonte verschillende verklaringen gebracht.

Ach, wie weet? Ik fantaseer graag. Ook nu. Met de volgende gefantaseerde verklaringen:

De sidra Wajee’sjèv wordt of op Sjabbat Chanoeka zelf of op de Sjabbat ervoor gelezen. In deze sidra wordt ons verteld dat Joseef in de put werd gegooid. Zie hier de link ‘in de put’ en het spelen van ‘Ganzenbord’…

Nu de Chanoeka-link met Monopoly:

Het speelbord van Monopoly heeft 4 hoekvakken en aan elke zijde daartussen 8 vakjes. 4×8=36. Onthoud dit getal.

Hoeveel kaarsen steken wij gedurende de 8 dagen Chanoeka aan? De eerste avond 1, de laatste avond 8. Ik reken u nu even voor hoeveel kaarsen dat gedurende de 8 dagen in totaal zijn (de sjammasj niet meegerekend):

1+8=9 // 8:2=4 // 4×9=36. Wiskundig hoogstandje!

Overigens, niet toevallig zo’n hoogstandje met Chanoeka. Denk maar aan het wonder van het kruikje reine olie. En olie staat in het Jodendom voor wijsheid. Dus.

Maar nu de vraag: wat is dan de link met het spelen van Monopoly op Chanoeka? Het antwoord: het totaal aantal tussenvakjes van het speelbord is…36!

                                         ********************************

Nu wat serieuzer. Mij was al eens eerder gevraagd een lichtvoetig artikel te schrijven dat de titel moest dragen MONOPOLY IN JOODS PERSPECTIEF. Zie hier het resultaat:

  • Monopoly speel je niet alleen. Je speelt het met vrienden. Zo is het ook met het spel dat leven heet. Zorg ervoor dat die anderen vrienden zijn.
  • Als je de ene keer verliest, kan je het nog een keer opnieuw proberen. Heb je een keer gewonnen, dan betekent dat nog niet dat je ook de volgende keer als winnaar zult eindigen. Zo is het ook met het echte leven en de perioden – perie joden? – van ups en downs door welke het aardse bestaan wordt gekenmerkt.
  • Vóór het spel begint krijgt ieder al een hoeveelheid geld. Om voorlopig vooruit te kunnen. Ook de mens bij zijn geboorte heeft de nodige krachten en vaardigheden gekregen voor de start van het leven.
  • Monopoly wordt volgens bepaalde regels gespeeld. Noem het de Halacha van het spel. Als men die regels verandert, is het geen Monopoly meer. Onnodig te zeggen dat dit evenzo voor het Jodendom geldt.

Zoals je ziet is het speelbord in randen van ‘viermaal’10 vakjes verdeeld. Tijdens het spelen kun je dan denken aan

  • de 10 G.ddelijke Gezegden waarmee G.d de Schepping tot stand bracht
  • de 10 Geboden waarmee G.d Zich op de berg Sinai openbaarde
  • de 10 plagen in Egypte waarmee G.d aantoonde ook op aarde heerser te zijn
  • de 10 eigenschappen (3 verstandelijke en 7 gevoelsmatige) van de G.ddelijke ziel die G.d – in combinatie met de ‘dierlijke’ ziel – in ons heeft geplaatst

Het totaal aantal vakken op het speelbord – waarbij de 4 hoekvakken bij elke rand tweemaal worden meegeteld – is 4×10=40. Dit getal staat o.a. voor

  • de 40 see’a-inhoudsmaat voor het mikwe, een van de pijlers van het Joodse voortbestaan
  • de 40 dagen dat Mosje op de berg Sinai verbleef met als resultaat de Schriftelijke Tora én de Mondelinge Uitleg daarvan. Ook pijlers van het Joodse voortbestaan
  • de 40 jaar van de tocht door de woestijn
  • de letter ‘mem’ van Monopoly die de getalwaarde 40 heeft

 

Een advies: soms wordt de Tora met licht, dan weer met water vergeleken. Denk daar eens aan als u op ELEKTRICITEITSBEDRIJF of WATERLEIDING komt.

                                   ************************************

Ten slotte de naam van het spel – MONOPOLY – met grote letters op het speelbord zichtbaar en dus steeds voor ogen. Wat betekent in Joods perspectief de naam MONOPOLY?

Een antwoord: in het begin van de Tora lezen wij: Beree’sjiet bara Ellokiem. In het begin dat G.d schiep. G.d aangeduid met de naam Ellokiem.

Even later staat er wat betreft de Schepping: Bejom asot Hasjeem Ellokiem èrèts we’sjamajiem. De dag dat G.d aarde en hemel maakte. G.d met twee namen aangeduid.

Inderdaad. Enerzijds geldt ‘Ha’sjeem ègad – G.d is Één’ in een volmaakte vorm van eenheid. Maar anderzijds is G.d ook Ellokiem.

 Met de volgende verklaring: Ellokiem, opmerkelijk, een meervoudsvorm. Met deze naam wordt G.d o.a. aangeduid als Schepper van de veelheid en veelsoortigheid van alles wat geschapen is.

Met deze twee namen Hasjeem Ellokiem samen onderstreept de Tora, het Jodendom, dat de veelheid en veelsoortigheid van schepselen geen afbreuk doen aan G.ds Eenheid. Hasjeem Ellokiem betekent dus dat G.d Één is en de bron van de Veelheid. Tegelijkertijd:

                                                                           MONO  én  POLY!    

Ik wens u een SJABBAT SJALOM en alvast een CHAG CHANOEKA SAMEE’ACH!

Rabbijn I. Vorst

Comments are closed.